Het Berrefonds: Koesteren in plaats van loslaten

Het verlies van een kind is misschien wel één van de meest ingrijpende ervaringen die een mens kan meemaken. Er zijn weinig woorden voor – en precies daardoor wordt het vaak zo stil rond gezinnen die een kindje missen. Mensen weten niet wat zeggen, zijn bang om ‘iets fout’ te doen… en dus gebeurt er soms gewoon niets.

In onze podcast van Me, Mini & More mocht ik (Veerle) op bezoek in het Koesterhuis, bij Christine van het Berrefonds. Zij is vroedvrouw, mede-oprichter van het Berrefonds én mama van Berre, haar eerste zoontje dat ze na drie maanden moest afgeven. Vanuit haar eigen rouwverhaal groeide een organisatie die vandaag duizenden gezinnen helpt om herinneringen te maken, verdriet te dragen en zich niet alleen te voelen.

Deze blog is een warme uitnodiging. Voor ouders die een kindje missen. Voor hun omgeving. En voor zorgverleners.

We nemen je mee in het verhaal van het Berrefonds, de Koesterkoffers en de Koesterweek – en vooral: in hoe jij je hart kan tonen.

Het Berrefonds: ontstaan uit liefde én gemis

Toen Christine en haar man in 2007 hun zoontje Berre verloren, keek ze plots “van de andere kant” naar de zorg: niet als vroedvrouw, maar als mama in diepe rouw. Ze werd goed omringd, maar merkte gaandeweg – via gesprekken met andere ouders – hoe ongelijk de zorg verdeeld was.

Sommige gezinnen kregen tijd, erkenning en hulp.Andere gezinnen kregen… bijna niets.

Uit die combinatie van persoonlijk verdriet en professionele blik groeide het verlangen om iets te veranderen. Er moest een organisatie komen die wél zorgde voor warme, gelijkwaardige ondersteuning bij het verlies van een kind. Zo werd het Berrefonds geboren, met als bekendste symbool: de Koesterkoffer.

Intussen verdeelt het Berrefonds elk jaar ongeveer 1.500 Koesterkoffers aan gezinnen die een kind verliezen. Daarnaast ondersteunen ze ook zorgverleners, scholen, politiediensten en andere professionals in heel Vlaanderen en Brussel.

Hun motto is zacht en radicaal tegelijk:op verdriet staat geen prijs.Zoveel mogelijk van hun aanbod is gratis, gedragen door giften, acties en samenwerkingen.

De Koesterkoffer: tastbare herinneringen voor een leven lang

Een Koesterkoffer is een voorgevulde koffer die op het moment van overlijden wordt aangereikt, meestal door zorgverleners of politie. Er zijn twee types:

• een koffer bij perinataal verlies (rond zwangerschap en geboorte)

• een koffer bij het verlies van een opgroeiend kind

In die koffer zit materiaal om tastbare herinneringen te maken én om de allereerste stappen in het rouwproces een beetje te omkaderen. Denk aan:

• buisjes om een haarlokje te bewaren

• materiaal om hand- of voetafdrukjes te maken, zeker bij baby’s

• boekjes en info over rouw

• kleine rituelen: een kaars, een brief, een kaartje

• materiaal op maat van broers en zussen

Voor zorgverleners is de Koesterkoffer een houvast: ze kunnen hun begeleiding “ophangen” aan de stappen en materialen in de koffer.

Voor ouders is het vaak het begin van een nieuwe, pijnlijke maar betekenisvolle beweging:we kunnen nog iets doen voor ons kind, ook nu.

Koesterhuizen & Glinsterhulp: plekken waar verdriet mag landen

Rouw om een kind stopt niet na de uitvaart. Het Berrefonds wilde daarom meer zijn dan “enkel een koffer” op een moeilijk moment. Zo ontstonden de Koesterhuizen: warme, huiselijke plekken waar ouders, grootouders, broers en zussen welkom zijn.

In zo’n Koesterhuis:

• hangen geboortekaartjes, overlijdenskaartjes en foto’s van kinderen aan de muren

• mag de naam van het overleden kind klinken

• is er ruimte om te huilen, te zwijgen, te lachen, herinneringen op te halen

• zijn er workshops waarin je met je handen iets maakt dat verbindt met je kind:een stempel met een lievelingsdier, koekjes met de naam, een werkje met droogbloemen, een object voor op de feesttafel…

Het gaat niet om “knutselen”, maar om iets waar je achteraf écht trots op kunt zijn. Een tastbare verbinding met je kind én met de mensen met wie je rond de tafel zat.

Omdat de stap naar een Koesterhuis voor sommigen (nog) te groot voelt, is er ook Glinsterhulp: een digitaal platform waar ouders en grootouders elkaar kunnen vinden. Ouders delen er hun verhaal en geven expliciet aan dat je hen mag contacteren.

Voor veel gezinnen is dat een laagdrempelige eerste stap:iemand vinden die het begrijpt,omdat hij of zij er zelf doorheen ging.

Koesterweek: een hart in de donkerste maand

Elk jaar rond Wereldlichtjesdag (de tweede zondag van december) organiseert het Berrefonds de Koesterweek: een sensitiserende week waarin heel de samenleving wordt uitgenodigd om haar hart te tonen voor gezinnen die een kind missen.

In 2025 loopt de Koesterweek van vrijdag 12 december tot en met vrijdag 19 december.

Waarom precies in december?Omdat het een maand is vol lichtjes, feest en samenzijn – en net dan is het gemis vaak extra scherp voelbaar. Met Koesterweek zegt het Berrefonds als samenleving: 'We zien jullie. Jullie kinderen zijn niet vergeten.'

Tijdens Koesterweek kun je op heel veel manieren je hart tonen, onder het motto “toon je hart”:

• een poster met het roze hart van het Berrefonds aan je raam hangen

• een raamtekening maken met het koesterhart (met sjablonen via de Koesterweek-website)

• een pin dragen of een koestertrui/T-shirt van JBC met het koesterhart, eventueel met de naam van een kindje erop geborduurd

• meedoen met de Koesterchallenge op sociale media: elke dag een kleine opdracht om je hart zichtbaar te maken met #koesterweek, #toonjehart en #berrefonds

• steden en gemeenten die de Koestervlag hijsen en eigen activiteiten organiseren

Voor gezinnen die een kind missen, zijn dat geen “kleine dingen”.Het zijn ankers. Bewijzen dat hun kind, hun verhaal, nog gezien wordt.

Hoe rouw om een kind eruit kan zien in het dagelijks leven

In de podcast vertelt Christine hoe divers rouw is – en tegelijk hoe herkenbaar. Ouders worstelen met vragen als:

• Hoe vieren we de verjaardag of sterfdag van ons kind?Doen we dat met een feest? Alleen met ons gezin? Met vrienden?

• Hoe gaan we om met de feestdagen?Kerst, nieuwjaar, Sinterklaas, verjaardagen van broers en zussen…

• Durf ik opnieuw zwanger worden? Hoe voelt dat?

• Hoe praten we met grootouders, vrienden, collega’s die het zelf ook moeilijk vinden?

In de Koesterhuizen zie je hoe krachtig het is wanneer die vragen hardop gesteld mogen worden, en wanneer je hoort hoe andere gezinnen ermee omgaan.

Sommige ouders organiseren een groot feest op de verjaardag van hun kind.Andere ouders kiezen voor de stilte van de zee, met z’n tweeën.

Geen enkel pad is “juist” of “fout”.Wat helpt, is dat er ruimte is om te zoeken. Om opties te horen, ideeën op te doen en vooral: erkenning te voelen.

Wat kan jij doen als je zelf een kind verloor?

Als jij zelf een kind verloor, heb je geen lijstje nodig met “to do’s”. Je bent elke dag al aan het zoeken. Toch kunnen een paar dingen steun geven:

• Herinneringen koesteren

Tastbare dingen maken of bewaren – foto’s, afdrukjes, briefjes, een object in huis – helpt veel ouders om hun kind een zichtbare plaats te geven. De Koesterkoffer kan daar een vertrekpunt in zijn, maar ook jaren later mag je nog beginnen of verder bouwen. Koesteren heeft geen einddatum.

• Je tempo eren

Rouw is geen rechte lijn. Sommige dagen lukt “functioneren” beter dan andere. Dat is normaal. Je mag traag zijn, wisselend zijn, van gedacht veranderen.

• Lotgenoten opzoeken

Via de Koesterhuizen of Glinsterhulp kan je andere ouders ontmoeten die begrijpen hoe het voelt om je kostbaarste bezit te missen. Je hoeft niet altijd veel te zeggen; soms is samen stil zijn al voldoende.

• Hulp vragen

Bij vrienden, familie, een therapeut, je huisarts, vroedvrouw, psycholoog… Niemand kan je pijn wegnemen, maar je hoeft ze niet alleen te dragen.

Wat kan jij doen als je iemand kent die een kind verloor?

Bijna iedereen kent wél iemand – van heel dichtbij of via via – die een kindje verloor.En toch blijven we vaak stil, uit schrik om het “weer op te rakelen”.

Maar voor ouders is het verlies nooit weg.Je kan het niet “erger maken” door ernaar te vragen – het is er al.

Een paar dingen die je wél kan doen:

• Noem de naam van het kind.“Ik dacht vandaag aan [naam].” Dat ene zinnetje raakt diep.

• Stuur tijdens Koesterweek een berichtje.“Het is Koesterweek, ik denk extra aan jullie.”Of stuur een foto van een vlag, raamtekening, poster of hartje dat je ergens zag.

• Vraag hoe het écht gaat.En aanvaard dat het antwoord complex mag zijn:“Het gaat oké… maar vandaag is lastig.”

• Wees niet bang om te herhalen.Twintig keer hetzelfde verhaal horen kan net deugd doen: het bevestigt dat het kind er wás en er altijd zal zijn.

• Kleine gebaren, groot effect.Een kaartje op de sterfdag, een extra kerstbal met de naam, een kaarsje dat je brandt en een foto van de vlam die je doorstuurt…Het zijn kleine daden, maar in een rouwhart voelen ze groots.

En als jij zorgverlener bent?

Als vroedvrouw, gynaecoloog, huisarts, kinesitherapeut, osteopaat, psycholoog, leerkracht… kom je vroeg of laat in contact met gezinnen met een rouwverhaal.

Christine deelde in de podcast een paar krachtige handvatten:

• Benoem dat je het weet.“Ik zie in je dossier dat jullie een kindje verloren zijn. Wil je daar iets over vertellen, of mag ik zijn/haar naam horen?”Alleen al die erkenning maakt een wereld van verschil.

• Vul niet in voor de ander.Ook al is het twintig jaar geleden: ga er niet automatisch van uit dat “het nu wel voorbij is”. Vraag liever:“Hoe leeft dat verlies vandaag nog voor jullie?”

• Maak ruimte, hoe kort je consult ook is.Eén minuut waarin je even stilstaat bij het kind van iemand, kan een enorme impact hebben.

• Zoek informatie en vorming.Het Berrefonds biedt webinars, materialen en vorming voor zorgprofessionals die gezinnen beter willen ondersteunen bij het verlies van een kind.

Je hoeft het niet perfect te doen. Nabijheid is geen exacte wetenschap.Het begint met willen zien, luisteren en erkennen.

Een uitnodiging om je hart te tonen

De Koesterweek is een prachtige aanleiding om stil te staan bij alle kinderen die we elke dag moeten missen – én bij de ouders, grootouders, broers, zussen, meters, peters, leerkrachten en vrienden die met dat verlies verder leven.

Maar eigenlijk is elke dag een goede dag om te zeggen: “Ik ben je niet vergeten.Ik zie jouw kind.Ik zie jou.”

Wil je meer weten over de Koesterweek, de Koesterkoffers, de Koesterhuizen, Glinsterhulp of de boeken Het rouwt in jouen Een regenboog in jou? Neem dan zeker een kijkje op de kanalen van het Berrefonds en de Koesterweek.

En als je dit leest als ouder die een kind mist:

je bent niet alleen.Jouw kind hoort bij jouw verhaal – altijd.En dat verdient alle koestering van de wereld. 💗